Ano ang Sanaysay?

Ano ang Sanaysay? Kahulugan, Uri, Halimbawa at Gabay sa Pagsulat

Ano ang Sanaysay?

Ang sanaysay ay isang maikling komposisyon. Ito ay naglalahad ng personal na pananaw, karanasan, o opinyon ng manunulat. Hindi ito isang balita o ulat. Ang sanaysay ay nagmumula sa saloobin ng sumusulat. Ang salitang sanaysay ay nagmula sa dalawang salita. Ang una ay sanay. Ang ikalawa ay salaysay. Ang ibig sabihin nito ay isang sanay na salaysay o maayos na paglalahad.

Ang isang mahusay na sanaysay ay may tatlong katangian. Ito ay personal ang tono. Madalas mong maririnig ang tinig ng manunulat. Ito ay direkta at malinaw. Hindi ito naglalagay ng labis na palamuti. Ito ay nakapokus sa isang partikular na paksa. Hindi ito sumasaklaw ng napakalawak na usapin.

Ang Pinagmulan ng Salita

Ang salita ay kombinasyon ng sanay at salaysay. Ang sanay ay nangangahulugang bihasa o nagsasanay. Ang salaysay ay nangangahulugang pagkukuwento. Samakatuwid, ang sanaysay ay isang bihasang pagkukuwento ng sariling kaisipan.

Ang Maikling Kasaysayan ng Sanaysay

Si Michel de Montaigne ang kinikilalang Ama ng Sanaysay. Siya ay isang pilosopong Pranses noong ika 16 na siglo. Ang kanyang aklat na pinamagatang Essais ang nagpasimula ng anyong ito. Ang salitang essai ay nangangahulugang pagsubok o pagsisikap. Ipinakita ni Montaigne na ang sanaysay ay pagsubok ng isang ideya.

Ang sanaysay ay dumating sa Pilipinas sa pamamagitan ng panitikan. Maraming manunulat ang naging bahagi ng pag unlad nito. Si Jose Rizal ay nagsulat ng mga sanaysay sa kanyang mga liham at artikulo. Si Lope K. Santos ay nag ambag sa pagpapayaman nito. Si Alejandro Abadilla ay nagtaguyod ng modernong estilo. Si Nick Joaquin ay kilala sa kanyang masining at makasaysayang mga pagsusulat. Ang kanilang mga gawa ang nagbigay daan para sa sanaysay sa Filipino.

Dalawang Pangunahing Uri ng Sanaysay

Pormal na Sanaysay

Ang pormal na sanaysay ay seryoso ang tono. Ito ay lohikal ang pagkakabuo. Ang layunin nito ay magpaliwanag o mangatwiran. Ang paksa ay karaniwang tungkol sa lipunan, siyensya, o pilosopiya. Gumagamit ito ng mas piling bokabularyo. Ang istruktura nito ay mahigpit. Halimbawa nito ay ang mga akademikong papel o pampanitikang pagsusuri.

Di Pormal na Sanaysay

Ang di pormal na sanaysay ay palakaibigan ang tono. Parang nakikipag usap ang manunulat. Ang paksa nito ay personal. Maaari itong tungkol sa karanasan, alaala, o simpleng obserbasyon. Ang wika nito ay pang araw araw at simple. Ang istruktura nito ay mas malaya. Halimbawa nito ay ang isang personal na blog post, diary entry, o liham. Maraming artikulo sa website na ito ay nahuhulog sa uring ito.

Apat na Uri ng Sanaysay Batay sa Layunin

Sanaysay na Naglalarawan

Ang sanaysay na naglalarawan ay gumagawa ng isang larawan gamit ang salita. Inilalarawan nito ang isang tao, lugar, bagay, o karanasan. Ginagamit nito ang pandama. Maririnig, maaamoy, malalasahan, o mahihipo ng mambabasa ang inilalarawan.

Sanaysay na Nagkukuwento

Ang sanaysay na nagkukuwento ay nagsasalaysay ng isang kaganapan. Ito ay may mga elemento ng kwento. May tauhan, tagpuan, at banghay. Ito ay sumusunod sa isang pagkakasunod sunod. Karaniwan itong tungkol sa isang mahalagang pangyayari sa buhay ng manunulat.

Sanaysay na Nagpapaliwanag

Ang sanaysay na nagpapaliwanag ay nagbibigay ng impormasyon. Ito ay nagtuturo. Inihahayag nito ang mga hakbang, dahilan, o proseso ng isang bagay. Malinaw at sistematiko ang pagkakalahad. Ito ay karaniwang ginagamit sa paaralan.

Sanaysay na Nangangatwiran

Ang sanaysay na nangangatwiran ay nagsusulong ng isang panig. Ang layunin nito ay kumbinsihin ang mambabasa. Nagpapakita ito ng ebidensya at lohikal na pangangatwiran. Tinutugunan nito ang posibleng pagtutol. Ito ay nangangailangan ng matibay na pananaliksik.

Mga Bahagi ng Isang Sanaysay

Ang Panimula

Ang panimula ang unang talata. Dapat itong makakuha ng atensyon. Gumamit ka ng isang nakakapukaw na pangungusap. Maaari itong isang tanong, isang quote, o isang makapangyarihang pahayag. Pagkatapos, bigyan ng maikling background ang paksa. Tapusin ang panimula sa iyong thesis statement. Ang thesis statement ang pangunahing punto ng iyong buong sanaysay.

Ang Katawan

Ang katawan ang pinakamahabang bahagi. Binubuo ito ng ilang talata. Bawat talata ay dapat magtaglay ng isang pangunahing ideya. Suportahan ang bawat ideya ng mga detalye. Ang mga detalye ay maaaring personal na karanasan, obserbasyon, o katotohanan. Siguraduhing maayos ang pag uugnay ng mga talata. Gumamit ng mga transitional words.

Ang Konklusyon

Ang konklusyon ang pangwakas na bahagi. Huwag magpakilala ng bagong ideya dito. Simulan ito sa pagbalik tanaw sa iyong thesis statement. Ibuod ang iyong mga pangunahing punto. Tapusin ito sa isang huling pagmumuni muni o isang malakas na pangungusap. Ang wakas ay dapat mag iwan ng impression sa mambabasa.

Paano Sumulat ng Sanaysay? Isang Hakbang Hakbang na Proseso

Hakbang 1. Pumili ng Paksa

Pumili ng paksang alam mo. Pumili ng paksang interesado ka. Mas madaling magsulat tungkol sa mga bagay na may kinalaman sa iyo. Kung ikaw ay isang mag aaral, isipin ang iyong mga karanasan sa pag aaral. Isipin ang iyong mga opinyon sa mga bagay bagay.

Hakbang 2. Mag Brainstorm at Mag Outline

Isulat ang lahat ng ideya na pumapasok sa iyong isip. Huwag mag edit sa hakbang na ito. Pagkatapos, ayusin ang mga ideya. Gumawa ng balangkas. Itala ang iyong thesis statement. Itala ang mga pangunahing punto para sa bawat bahagi. Ang outline ang magiging gabay mo.

Hakbang 3. Sumulat ng Unang Draft

Sumulat nang maluwag. Sundin ang iyong outline. Huwag mabahala sa spelling o gramatika. Ang layunin dito ay maibuhos ang iyong mga ideya sa papel. Isulat mo lang nang tuloy tuloy.

Hakbang 4. Repasuhin at Baguhin

Ito ang pinakamahalagang hakbang. Basahin ang iyong draft. Tanungin mo ang iyong sarili. Malinaw ba ang thesis statement? Maayos ba ang daloy ng mga ideya? Kumpleto ba ang mga suportang detalye? Baguhin ang istruktura kung kinakailangan. Bawasan ang mga paulit ulit na pangungusap. Siguraduhing matibay ang pagkakabuo.

Hakbang 5. Editin ang Gramatika at Istilo

Tingnan ang maliit na detalye. Iwasto ang spelling, bantas, at grammar. Gawing malinaw at maigsi ang mga pangungusap. Palitan ang mga mahihinang salita ng mas malakas na salita. Tiyakin na tama ang paggamit ng mga panghalip.

Hakbang 6. Humingi ng Feedback at Isulat ang Pinal na Draft

Ipa basa ang iyong sanaysay sa iba. Maaari itong guro, kaklase, o kaibigan. Makinig sa kanilang mga puna. Tanungin kung aling bahagi ang hindi malinaw. Gamitin ang kanilang feedback para pagandahin pa ang iyong sulat. Pagkatapos, isulat ang iyong pinal at malinis na kopya.

Gabay para sa mga Guro

Narito ang ilang praktikal na mungkahi para sa pagtuturo ng sanaysay.

Mga Gawain sa Klase

Simulan ang isang sanaysay journal. Papagsulatin ang mga mag aaral ng maikling pagninilay linggo linggo. Magkaroon ng workshop sa pagbuo ng thesis statement. Magpakita ng mga halimbawa ng malakas at mahinang pahayag. Magdaos ng peer editing session. Bigyan ang mga mag aaral ng checklist para sa pagrerebisa.

Mga Paksang Maaaring Ipagawa

Narito ang sampung paksa para sa iyong klase.
Ang pinakamalaking hamon bilang isang mag aaral sa kasalukuyan.
Ang aking nakatatandang kamag anak na pinakakahanga hangang ko.
Kung bibigyan ng pagkakataon na baguhin ang isang patakaran sa paaralan.
Ang aking karanasan sa pag aaral online.
Bakit mahalaga ang wikang Filipino sa digital na panahon.
Isang librong nagbago ng aking pananaw.
Ang kahulugan ng pagiging isang mabuting kaibigan.
Ang epekto ng social media sa aking pakikipag ugnayan.
Ang aking simpleng pangarap para sa aking pamilya.
Ang aking paboritong lugar sa aming bayan at kung bakit.

Pamantayan sa Pagmamarka

Gumamit ng isang rubrik. Ang rubrik ay dapat maglaan ng puntos para sa mga sumusunod. Una ay nilalaman at thesis statement. Ikalawa ay organisasyon at daloy. Ikatlo ay paggamit ng wika at gramatika. Ikaapat ay pagkamalikhain at pagiging tunay. Ipaliwanag ang rubrik bago magsimula ang pagsulat.

Isang Halimbawa ng Di Pormal na Sanaysay

Paksa: Ang Unang Basa

Ang unang basa ko sa isang librong Filipino ay hindi ko malilimutan. Ako ay nasa ikatlong baitang. Ang libro ay mumurahin ang pagkakabalot. Ang mga pahina ay madilaw na. Ang titulo ay Mga Kwento ni Lola Basyang.

Naaalala ko ang aming silid aklatan. Ito ay maliit at amoy lumang papel. Umupo ako sa isang sulok. Binuksan ko ang unang pahina. Bigla akong napalayo sa aking upuan. Pumunta ako sa isang kaharian. Nakilala ko ang isang prinsesang naka damit na gawa sa dahon. Nakita ko ang isang higante na may puso ng tao. Narinig ko ang tawanan ng mga duwende.

Wala akong kamalay malay sa oras. Ang tunog ng kampana para sa recess ang bumalik sa akin sa totoong mundo. Doon ko nalaman ang kapangyarihan ng mga salita. Hindi lang ito mga titik sa isang pahina. Ito ay isang portal. Mula noon, hindi na ako tumigil sa pagbabasa. Ang unang basang iyon ang nagbukas ng isang pintuan. Ito ang pintuan patungo sa pagmamahal sa aking sariling wika at kuwento.

Pagsusuri sa Halimbawa

Ito ay isang di pormal na sanaysay. Ito ay nagkukuwento. Ang tono ay personal at palakaibigan. Ang panimula ay naglalatag ng tagpuan. Ang katawan ay naglalarawan ng karanasan. Ang konklusyon ay nagbibigay ng realisasyon. Ito ay may malinaw na simula, gitna, at wakas.

Ang Iyong Susunod na Hakbang

Ang pagsusulat ng sanaysay ay isang kasanayan. Ito ay nagsisimula sa pagiging simple at totoo. Hindi ito tungkol sa pagiging perpekto. Ito ay tungkol sa pagpapahayag. Para sa mag aaral, ang sanaysay ay iyong tinig. Gamitin mo ito. Para sa guro, ang sanaysay ay bintana sa isip ng iyong mag aaral. Pangalagaan mo ito.

Magsimula ka nang sumulat ngayon. Pumili ng isang paksa. Sundin ang mga hakbang. Huwag matakot na ipakita ang iyong sarili. Ang bawat

Mga Sanggunian at Mapagkukunan

National Commission for Culture and the Arts (NCCA) ng Pilipinas.
Ang opisyal na ahensya para sa kultura. Ang kanilang website ay naglalaman ng mga artikulo at mapagkukunang maaaring tumalakay sa sanaysay at iba pang anyong pampanitikan.
Bisitahin ang: https://ncca.gov.ph/

Mga Manunulat at Pahayagang Pilipino.
Para sa direktang pag-aaral sa mga akda ng mga itinuturing na ama ng sanaysay sa Filipino.

Mga Sangguniang Pampanitikan at Akademiko.
Para sa teorya at malalim na pag-unawa sa anyo ng sanaysay.

  • “Panitikan ng Pilipinas” ni Bienvenido Lumbera at Cynthia Nograles Lumbera. Isang pangunahing aklat sa panitikang Pilipino. Maaaring hanapin sa mga aklatan o online bookstores.

  • University of the Philippines Press Journals: Ang Humanities Diliman at iba pang journals ay naglalathala ng mga akademikong pag-aaral sa sanaysay at pagsusulat.
    Maghanap sa: https://journals.upd.edu.ph/

  • “Ang Sanaysay” ni Rosario Torres-Yu. Isang espesipikong pag-aaral sa anyo. Maaaring maghanap ng sipi sa Ateneo de Manila University Rizal Library catalog.
    Tingnan ang katalogo:https://rizal.library.ateneo.edu/

Mga Online Resource at Gabay sa Pagsulat.
Kaugnay na gabay para sa praktikal na aplikasyon.

Scroll to Top